หมายเหตุบรรณาธิการ

“ดอกไม้เชื่อมทั่วโลก กลิ่นหอมกาแฟเชื่อมเส้นทางสายไหม” กิจกรรมการสื่อสารระหว่างประเทศเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กำลังดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง โดยหนึ่งในสี่กิจกรรมหลัก ได้แก่ กิจกรรมการสื่อสารระหว่างประเทศงานคาร์นิวัลกาแฟโลกนครคุนหมิงแห่งประเทศจีน “กลิ่นหอมกาแฟคุนหมิง รสชาติเชื่อมต่อทั่วโลก” ซึ่งอาศัยความได้เปรียบด้านที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ของนครคุนหมิงและรากฐานอันแข็งแกร่งของอุตสาหกรรมกาแฟมณฑลยูนนาน ใช้กาแฟเป็นสื่อกลางในการเชื่อมโยงเครือข่ายทั้งในและต่างประเทศ พร้อมสร้างเวทีระดับนานาชาติสำหรับความร่วมมือทางอุตสาหกรรมและการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมระหว่างผู้คนจากหลากหลายประเทศ

นับตั้งแต่ฐานเพาะปลูกในพื้นที่ชายแดนไปจนถึงเวทีการแข่งขันระดับมืออาชีพทั่วโลก จากร้านกาแฟในตรอกซอกซอยของเมืองไปจนถึงโรงคั่วกาแฟมาตรฐาน ในกระบวนการยกระดับกาแฟยูนนานสู่กาแฟคุณภาพพิเศษนั้น ผู้ประกอบการกาแฟนานาชาติปรากฏตัวอยู่เสมอ พวกเขาข้ามภูเขาทะเลมาตั้งรากในนครแห่งฤดูใบไม้ผลิ เชื่อมโยงต้นน้ำและปลายน้ำของห่วงโซ่อุตสาหกรรมเข้ากับทรัพยากรตลาดทั้งในและต่างประเทศ มีส่วนร่วมและผลักดันการพลิกโฉมของกาแฟยูนนานจากวัตถุดิบปริมาณมากไปสู่มาตรฐานสินค้าพรีเมียม พวกเขาจึงเป็นทั้งผู้ผลักดันกาแฟยูนนานสู่ตลาดโลกและสะพานเชื่อมระดับประชาชนในการผสมผสานวัฒนธรรมจีนกับต่างชาติ

เว็บไซต์แห่งนี้จะเริ่มนำเสนอชุดรายงานสัมภาษณ์ผู้ประกอบการกาแฟตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป โดยมุ่งเน้นผู้ทำงานในวงการกาแฟนานาชาติที่หยั่งรากลึกในนครแห่งฤดูใบไม้ผลิ ผ่านการลงมือทำธุรกิจและมุมมองต่ออุตสาหกรรมของพวกเขา เพื่อนำเสนอเส้นทางการยกระดับอุตสาหกรรมกาแฟยูนนานอย่างเป็นรูปธรรม และสะท้อนภาพลักษณ์ของคุนหมิงในฐานะเมืองที่เปิดกว้างและโอบรับความหลากหลาย ตลอดจนพลังการสื่อสารสู่สากล

ท่ามกลางความเขียวขจีของสวนจินปี้ (Jinbi Park) ณ ร้านม่านเหล่าเจียงคอฟฟี่(Manlao River Coffee) มาร์ค เรสปิงเกอร์ (Mark Respinger) ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร (CEO) กำลังบรรจงชงกาแฟดริปด้วยมือ ปลายกาคอยาวเทน้ำร้อนลงบนผงกาแฟอย่างช้าๆ และสม่ำเสมอ ฟองอากาศละเอียดค่อยๆ พองตัวขึ้น กลิ่นหอมสดชื่นของถั่วกระจายตัวอบอวลไปในอากาศ

มาร์กมองลงไปที่ผงกาแฟที่เรียบเสมอกันด้วยแววตามุ่งมั่น “คุนหมิงคือศูนย์กลางของกาแฟยูนนาน และยูนนานคือศูนย์กลางของกาแฟจีน — มากกว่า 97% ของกาแฟจีนผลิตขึ้นที่นี่ สำหรับพวกเราแล้ว ที่นี่คือดินแดนในฝันอย่างแท้จริง”

มาร์คกำลังชงกาแฟดริป ผู้สื่อข่าวหลี่ เทา / ถ่ายภาพ

มาร์ก เรสปิงเกอร์ ชาวออสเตรเลีย อาศัยอยู่ในเมืองคุนหมิงมานานหลายปี โรงคั่วกาแฟของเขาตั้งอยู่ที่โรงงานสร้างสรรค์ทางวัฒนธรรมคุนหมิง871 (Kunming 871 Cultural and Creative Workshop) โดยนำม่านเหล่าเจียง คอฟฟี่ มุ่งมั่นสร้างสรรค์กาแฟพิเศษ ของยูนนาน ตลอดหลายปีที่ผ่านมา เขาได้ส่งมอบเมล็ดกาแฟยูนนานไปทั่วประเทศ และก้าวไกลไปถึงตลาดต่างประเทศ

“ใช้ชีวิตอยู่ในสถานที่ที่คนอื่นมาพักผ่อน”

เมื่อถูกถามถึงเหตุผลที่เลือกคุนหมิง คำตอบของมาร์คตรงไปตรงมามาก: ชีวิตและการทำงานสามารถลงตัวได้ที่นี่

“ข้อดีของคุนหมิงมีรอบด้าน อากาศสบาย อาหารอร่อย ผู้คนเป็นมิตร และสภาพแวดล้อมทางธุรกิจก็มีความพร้อม” เขาเรียกคุนหมิงว่าเป็น “เมืองแห่งการพักผ่อน” ด้วยเหตุผลที่เรียบง่ายว่า “เมื่อคุณอาศัยอยู่ในสถานที่ที่คนอื่นตั้งใจใช้วันหยุดเดินทางมาเยือน คุณย่อมรู้ทันทีว่าคุณมาถูกที่แล้ว”

บรรยากาศผ่อนคลายราวกับได้พักผ่อนในเมืองตากอากาศเช่นนี้ ยังแทรกซึมอยู่ในชีวิตประจำวันของเขาอีกด้วย บ้านพักของเขาตั้งอยู่ใกล้กับสวนสาธารณะน้ำตกคุนหมิง ทุกเช้าเมื่อตื่นขึ้นมาและเปิดหน้าต่าง ก็จะได้สัมผัสกับทัศนียภาพอันเขียวขจีและสายน้ำที่งดงาม ส่วนร้านกาแฟตั้งอยู่ในสวนสาธารณะจินปี้ ซึ่งเป็นมุมสงบท่ามกลางความคึกคักของเมือง ขณะที่โรงงานคั่วกาแฟตั้งอยู่ภายในโรงงานสร้างสรรค์ทางวัฒนธรรมคุนหมิง 871 ซึ่งปรับปรุงมาจากอาคารโรงงานเก่า มีระเบียงกลางแจ้งกว้างขวางให้ลูกค้าได้นั่งจิบกาแฟอย่างสบาย ๆ โดยไม่ต้องเร่งรีบ

ความสบายในการใช้ชีวิตเป็นเพียงส่วนหนึ่ง แต่สิ่งที่รั้งเขาไว้จริงๆ คือความสำคัญทางอุตสาหกรรมเบื้องหลังของคุนหมิง “การทำกาแฟพิเศษ ข้อได้เปรียบที่ใหญ่ที่สุดคือการอยู่ใกล้แหล่งเพาะปลูก” มาร์คกล่าวว่า นี่คือเหตุผลรากฐานที่ทำให้เขาตัดสินใจปักหลักศูนย์กลางทางธุรกิจไว้ที่คุนหมิง

มาร์คกำลังปฏิบัติงานประจำวัน ผู้สื่อข่าวหลี่ เทา / ถ่ายภาพ

“ทำให้โลกได้เห็นกาแฟยูนนาน”

หลายคนอาจไม่รู้ว่า ม่านเหล่าเจียงไม่ใช่แบรนด์ต่างชาติ แต่เป็นแบรนด์กาแฟท้องถิ่นแท้ๆ ของยูนนาน ในภาษาไต (ไทลื้อ/ไทดำ) คำว่า “ม่านเหล่าเจียง” หมายถึง “แม่น้ำที่มีน้ำรสหวาน” หุบเขาที่อบอุ่นและดินที่อุดมสมบูรณ์ไม่เพียงแต่หล่อเลี้ยงเมล็ดกาแฟชั้นดีเท่านั้น แต่ยังดูแลวิถีชีวิตของผู้คนในท้องถิ่นด้วย

ในยุค 1990 เกษตรกรจำนวนหนึ่งได้อพยพมาตั้งรกรากที่นี่ กาแฟจึงค่อยๆ กลายเป็นอุตสาหกรรมหลักของท้องถิ่น อาศัยรากฐานจากแหล่งเพาะปลูกที่มีความโดดเด่นเฉพาะตัว ม่านเหล่าเจียง คอฟฟี่ เริ่มต้นจากแปลงเกษตร พัฒนาอย่างมั่นคงทีละขั้นตอน จนสามารถสร้างระบบอุตสาหกรรมกาแฟที่สมบูรณ์และครบวงจรได้ในที่สุด

ร้านม่านเหล่าเจียง คอฟฟี่ ผู้สื่อข่าวหลี่ เทา / ถ่ายภาพ

“ม่านเหล่าเจียงเป็นหนึ่งในแบรนด์กาแฟท้องถิ่นรุ่นแรกๆ ของยูนนาน” มาร์คเข้าร่วมงานกับบริษัทในภายหลัง “บริษัทแห่งนี้เริ่มต้นจากการทำฟาร์ม จากนั้นจึงมีโรงคั่ว และต่อยอดมาเป็นร้านกาแฟในปัจจุบัน ซึ่งทำให้ห่วงโซ่อุตสาหกรรมมีความสมบูรณ์”

เมื่อห่วงโซ่อุตสาหกรรมสมบูรณ์ กาแฟยูนนานจึงมีความมั่นใจที่จะก้าวออกสู่ภายนอก ฟลอเรนซ์ ฟาบริกันต์ (Florence Fabricant) นักเขียนด้านอาหารชาวอเมริกัน เคยเขียนบทความลงในหนังสือพิมพ์ The New York Times โดยระบุว่า ม่านเหล่าเจียง คอฟฟี่ มี “บอดี้ที่เต็มอิ่มและรสสัมผัสของดาร์กช็อกโกแลตที่น่าประทับใจ”; และในปี 2012 เมล็ดกาแฟม่านเหล่าเจียงได้รับการคัดเลือกให้ใช้ในการแข่งขัน Barista World Championship ถือเป็นหนึ่งในกาแฟยูนนานกลุ่มแรกๆ ที่ก้าวขึ้นสู่เวทีการแข่งขันระดับสากล

ภาพหน้าจอรายงานข่าวจาก The New York Times

“ความคิดของเราในการทำเรื่องนี้เรียบง่ายมาก นั่นคือการทำให้โลกได้เห็นกาแฟยูนนาน” มาร์คกล่าวว่า ในอดีต โลกภายนอกยังมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับกาแฟยูนนานค่อนข้างน้อย ด้วยเหตุนี้ เขาและทีมงานจึงทุ่มเทให้กับการเข้าร่วมการแข่งขันกาแฟระดับมืออาชีพและการแลกเปลี่ยนในอุตสาหกรรมทั่วโลกมาโดยตลอด เพื่อพิสูจน์ด้วยคุณภาพที่แท้จริงว่า: กาแฟยูนนานมีความพร้อมอย่างเต็มที่ในด้านศักยภาพระดับพรีเมียม และสามารถยืนหยัดมีพื้นที่ของตนเองในเวนกาแฟพิเศษระดับโลกได้

“ผมสัมผัสได้ถึงการเติบโตของกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟอย่างชัดเจน”

อยู่ในอุตสาหกรรมกาแฟมาหลายปี มาร์คได้เห็นการเปลี่ยนแปลงโฉมหน้าของกาแฟยูนนาน

“ตอนที่ผมเริ่มรู้จักกาแฟยูนนานใหม่ๆ มันไม่เป็นแบบนี้เลย” เขาย้อนรำลึกว่า ในอดีตกาแฟยูนนานส่วนใหญ่ส่งออกเป็นวัตถุดิบปริมาณมากในราคาถูก “ตอนนั้นคนภายนอกมองกาแฟยูนนานเป็นเพียงวัตถุดิบราคาถูก ไม่มีใครเชื่อมโยงมันเข้ากับกาแฟพิเศษเลย”

การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว ในปี 2025 ตัวชี้วัดสามประการของกาแฟยูนนาน ทั้งพื้นที่เพาะปลูก ผลผลิตสารกาแฟ และมูลค่าผลผลิตทางการเกษตร ล้วนอยู่อันดับหนึ่งของประเทศ โดยผลิตภัณฑ์ถูกส่งออกไปยัง 43 ประเทศและภูมิภาคทั่วโลก อัตราเมล็ดกาแฟเกรดพรีเมียมเพิ่มขึ้นจาก 8% ในปี 2021 เป็น 41.7% และอัตราการแปรรูปเชิงลึกเพิ่มขึ้นจาก 20% เป็น 85%

มาร์คให้สัมภาษณ์ ณ ร้านม่านเหล่าเจียง คอฟฟี่ ผู้สื่อข่าวหลี่ เทา / ถ่ายภาพ

เบื้องหลังตัวเลขเหล่านี้คือการเปลี่ยนแปลงจริงในแหล่งผลิต “ยูนนานตอนนี้ไม่ใช่ภาพเดิมของพันธุ์เดียวและกรรมวิธีดั้งเดิมอีกต่อไปแล้ว” มาร์กกล่าว ท้องถิ่นคัดเลือกและพัฒนาสายพันธุ์กาแฟเอง 22 สายพันธุ์ ทั้งทิปิกา บูร์บง และเกชา ล้วนมีการปลูก กรรมวิธีใหม่ๆ อย่างกระบวนการฮันนี่และการหมักแบบไม่ใช้ออกซิเจนก็แพร่หลายมากขึ้น เรสชาติของเมล็ดกาแฟจึงหลากหลายกว่าที่เคย

สิ่งที่ทำให้เขารู้สึกซาบซึ้งใจที่สุดคือเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟ “ผมสัมผัสได้ถึงการเติบโตของกลุ่มเกษตรกรได้อย่างชัดเจน” มาร์คกล่าวว่า เกษตรกรรุ่นใหม่กลับคืนสู่บ้านเกิด พวกเขาเข้าใจผืนดินและเข้าใจเทคโนโลยี “ตอนนี้ต่อให้ไปฟาร์มที่ห่างไกลที่สุดในยูนนาน ก็ยังสามารถดื่มกาแฟที่มีคุณภาพยอดเยี่ยมได้ ซึ่งเป็นเรื่องที่ยากจะจินตนาการได้ในอดีต”

ความเปลี่ยนแปลงนี้ เพื่อนร่วมวงการระดับนานาชาติก็สามารถสัมผัสได้เช่นกัน ฟรานซิสโก กอนซาเลส (Francisco Gonzales) ผู้ร่วมก่อตั้ง Nomad Coffee ในบาร์เซโลนา พบในการทดสอบแบบ Blind Test ว่า กาแฟที่ดีที่สุดบนโต๊ะมาจากยูนนาน ซึ่งรสชาติทำให้เขานึกถึง “แอปเปิ้ลเขียว อ้อย และอินทผลัม” ในมุมมองของมาร์ค ด้วยสายพันธุ์ที่หลากหลายขึ้นและกรรมวิธีการผลิตที่ทันสมัย ยูนนานกำลังกลายเป็น “ดินแดนใหม่” สำหรับนักคั่วกาแฟในการค้นหารสชาติที่เป็นเอกลักษณ์

การเติบโตของตลาดภายในประเทศยังช่วยเพิ่มความมั่นใจให้กับอุตสาหกรรมมากยิ่งขึ้น “ยูนนานผลิตกาแฟพิเศษคุณภาพสูงจำนวนมาก และความต้องการกาแฟพิเศษในประเทศจีนก็มีความแข็งแกร่งมากเช่นกัน” มาร์คกล่าว “พวกเรามีโอกาสที่จะทำให้กาแฟยูนนานอยู่ในกำมือของคนจีนเป็นหลัก ซึ่งผมคิดว่านี่คือสิ่งที่ควรจะเป็น นี่คือกาแฟท้องถิ่น เราผลิตมัน และให้ผู้บริโภคชาวจีนดื่ม สิ่งนี้เองคือเครื่องยืนยันที่ดีที่สุดสำหรับการเดินทางของกาแฟ”

“ในประเทศจีน หากไม่มีการนวัตกรรม ก็ไม่สามารถยืนหยัดอยู่ได้”

จากการเดินทางไปมาระหว่างตลาดกาแฟในจีนและต่างประเทศอยู่เสมอ ทำให้มาร์คมองเห็นลักษณะเด่นของผู้บริโภคชาวจีนได้อย่างชัดเจน

“กาแฟในออสเตรเลียได้รับอิทธิพลอย่างมากจากวัฒนธรรมอิตาลี ผู้คนคุ้นเคยกับการดื่มเอสเพรสโซและกาแฟใส่นม ซึ่งมีรูปแบบที่ดั้งเดิมและตายตัว” เขาเปรียบเทียบว่า “ตลาดในจีนนั้นแตกต่างออกไป ผู้บริโภคมีความกระตือรือร้นเป็นพิเศษในการทดลองสิ่งใหม่ๆ ทั้งกาแฟดริปและอเมริกาโนต่างก็ได้รับการยอมรับ รวมถึงยินดีที่จะสัมผัสประสบการณ์การเบลนด์ใหม่ๆ รสชาติใหม่ๆ และลูกเล่นใหม่ๆ”

มาร์คตรวจสอบผลิตภัณฑ์กาแฟม่านเหล่าเจียง ผู้สื่อข่าวหลี่ เทา / ถ่ายภาพ

เมื่อตลาดแตกต่าง กลยุทธ์ก็ต้องแตกต่าง “ในออสเตรเลีย คุณสามารถดำเนินธุรกิจได้อย่างมั่นคงด้วยโมเดลแบบดั้งเดิม แต่ในจีนทำแบบนั้นไม่ได้” มาร์คกล่าวอย่างตรงไปตรงมา “หากต้องการหยั่งรากสร้างตัวที่นี่ คุณต้องสร้างสรรค์สิ่งใหม่และพัฒนาอย่างต่อเนื่อง”

เมื่อมองไปสู่อนาคต มาร์คยังคงเปี่ยมไปด้วยความกระตือรือร้นและความคาดหวัง “พวกเรายังมีแผนงานด้านนวัตกรรมและการจัดวางผลิตภัณฑ์ใหม่อีกมากมายที่กำลังดำเนินการอยู่” เขากล่าวเปิดใจว่า ในอนาคตจะยังคงปักหลักในคุนหมิง เจาะลึกในยูนนานอย่างต่อเนื่อง ขุดคุ้ยศักยภาพของอุตสาหกรรมกาแฟท้องถิ่นต่อไป เพื่อสานต่อเส้นทางการพัฒนาที่ให้ “กลิ่นหอมกาแฟคุนหมิง รสชาติเชื่อมต่อทั่วโลก” และทำให้กาแฟพิเศษคุณภาพดีของยูนนานเป็นที่รู้จักในวงกว้าง พร้อมส่งกลิ่นหอมจรุงไปทั่วทุกมุมโลก (Kunming Information Hub ผู้สื่อข่าว ถาน สือเยี่ยน เหมาเหว่ยเสียง)

คลิกที่นี่เพื่ออ่านข่าวภาษาจีน

(บรรณาธิการ: พลอย)